Қазақстанда 1 шілдеден бастап ипотекалық несиелер бойынша шекті сыйақы мөлшерлемесі жылдық 25 пайыздан 20 пайызға дейін төмендейді. Осы өзгерістің тұрғын үй бағасына ықпалы туралы жылжымайтын мүлік саласының сарапшысы Александр Пак пікір білдірді.
Оның айтуынша, елде ипотекаға деген сұраныс азайып жатқан жоқ, керісінше, оның қолжетімділігі төмендеп келеді.
"Халықтың баспанаға деген сұранысы жоғары болғандықтан, тұрғын үйді ипотека арқылы алу үрдісі сақталады. Дегенмен, 1 шілдеден бастап ипотекалық несие алу талаптары күрделене түсуі мүмкін. Мәселен, қарыз алушылардың төлем қабілетін бағалау талаптары күшейтіледі, сақтандыруға кететін шығындар артуы ықтимал және бастапқы жарна мөлшері де өсуі мүмкін", – дейді сарапшы.
Оның сөзінше, Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі 18 пайыз деңгейінде болған жағдайда банктер үшін ипотеканы 20 пайыздық мөлшерлемемен беру тиімді емес.
"Сондықтан қосымша талаптар енгізілуі ықтимал. Соның бірі – бастапқы жарнаның өсуі. Әдетте бастапқы жарна неғұрлым жоғары болса, несие бойынша пайыздық мөлшерлеме соғұрлым төмен болады", – деп түсіндірді А. Пак.
Сарапшының болжамынша, ипотека алуға өтініштер саны сақталғанымен, мақұлданатын несиелер көлемі азаюы мүмкін.
"Мысалы, қазір 10 өтініштің жетеуі мақұлданып, үшеуі кері қайтарылса, болашақта керісінше, 10 өтініштің тек үшеуі ғана мақұлдануы мүмкін", – дейді ол.
Осы жағдай тұрғын үй бағасына да әсер ете бастаған. Бастапқы нарықтағы баспана бағасының өсімі 1-1,5%-ға дейін баяулаған.
Ал өңірлердегі екінші нарықтағы пәтер бағасы наурыз-сәуірде өзгеріссіз қалып, мамырда төмендей бастады. Сарапшының айтуынша, қазір үй аларда сатушымен келісіп, бағасын түсіруге мүмкіндік көбейген.
Мәселен, бұрын 15 млн теңгеге бағаланған пәтер 12 млн теңгеге сатылуы мүмкін. Кей жағдайда жеңілдік көлемі 15-20%-ға дейін жетеді.
Астана мен екі ірі мегаполистегі қайталама нарықта да баға бойынша жеңілдіктер 15%-ға дейін байқалады.
Сонымен қатар сарапшы Қазақстандағы ипотеканың қолжетімділігі дамыған елдермен салыстырғанда әлі де төмен екенін атап өтті.
"Қазақстанда тұрғын үй мәмілелерінің шамамен 30% ипотека арқылы жүзеге асады. Ал дамыған мемлекеттерде сатып алушылардың 85%-на дейін ипотека рәсімдей алады. Бізде ипотеканың қолжетімділігі 40%-дан да төмен", – деп түйіндеді А. Пак.
Бұған дейін, сарапшылар жеңілдетілген ипотекалық бағдарламалар азаюы мүмкін екенін айтқан еді. Бұл тұрғындардың баспана алу мүмкіндігіне әсер етуі ықтимал.
