Қазақстанда сауда және өңдеу саласындағы бизнес саны азайып жатыр, деп хабарлады LS.
Ұлттық статистика бюросының дерегі бойынша, 2026 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша қызмет көрсететін шағын және орта кәсіпкерлік (ШӨК) субъектілерінің саны 2,1 млн-ға дейін азайды. Бұл көрсеткіш 1 қаңтар 2026 жылмен салыстырғанда 3% немесе 64,2 мың кәсіпорынға кемігенін білдіреді.
Екі ай ішінде жекеше кәсіпкерлер саны 73,4 мыңға азайып, 1,5 млн кәсіпкерді құрады (-4,7%).
Ал шағын кәсіпкерліктің заңды тұлғаларының саны 375,4 мыңға жетіп, 0,7% немесе 2,7 мың компанияға өсті. Орта кәсіпкерлікте бұл көрсеткіш 3,1 мыңды құрап, 0,2% немесе 6 компанияға артты. Сондай-ақ, 2025 жылғы қысқарудан кейін ауыл шаруашылығы мен фермерлік қожалықтардың саны 249,3 мыңға өсіп, 2,6% немесе 6,4 мың компанияға көбейді.
Дәстүр бойынша, ең көп кәсіпкерлік субъектілері Алматыда шоғырланған – 388,5 мың компания. Алайда 2026 жылғы 1 қаңтарда олардың саны 403,6 мыңға жеткенімен, кейін 3,7% немесе 15,1 мың кәсіпорынға қысқарды.
2026 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша ШӨК субъектілерінің саны өңірлерде төмендеді: Астана – 6,4 мыңға (2,3%) азайып, 266,9 мыңға; Түркістан облысы – 5,8 мыңға (2,7%) кеміп, 209,1 мыңға; Алматы облысы – 1,5 мыңға (1%) қысқарып, 151,1 мыңға; Шымкент – 2,9 мыңға (2,1%) азайып, 138,9 мыңға; Жамбыл облысы – 1,1 мыңға (1%) төмендеп, 107,5 мыңға жетті.
Сауда саласы қызмет көрсететін кәсіпорындар саны бойынша көшбасшы болып қала береді, бірақ соңғы екі айда олардың саны 10,4 мыңға немесе 1,4% азайып, 742,4 мыңға жетті.
Көлік және қоймалау саласында 179,2 мың кәсіпкер жұмыс істейді, бұл 6% немесе 11,5 мың компанияға азайғанын көрсетеді. Құрылыс саласында – 118,7 мың (-1,2%; 1,4 мың компания), ал өңдеуші өнеркәсіпте – 103,8 мың (-2,4%; 2,6 мың компания).
Ал ауыл, орман және балық шаруашылығы саласындағы ШӨК саны 0,4% өсіп, 273,3 мың кәсіпкерге (+1 мың) жетті.
Бұған дейін, LS редакциясы хабарлағандай, Қазақстанда тыйым салынған тізім енгізілгеннен кейін шамамен 300 мың компания жабылады деп болжануда. Бұл туралы Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Амрин мәлімдеді.
"Бизнес жабылады, бұл сөзсіз. Біз бұл туралы дереу хабарладық. Жабылатындар- көбінесе бөлшектелген компаниялар, өйткені енді оларды бөлшектеуге құқықтық мүмкіндік болмайды. Сондықтан, алдын ала есептеулер бойынша шамамен 300 мың кәсіпорын жоғалады. Бұл компаниялардың құрылуына мән қалмайды, алайда тиімдірек жағдайлар пайда болады", – деп түсіндірді ол.
Сарапшылар жаңа Салық кодексі шағын және орта бизнестің жұмысын қиындатты деп санайды. Кейбір қызметтерге жұмсалған шығындар енді жеке кәсіпкерлердің салық мөлшерін азайтпайды, сондықтан компаниялар қосымша төлем жасауға мәжбүр. Бұл шағын бизнес кейде көлеңкеге кетуге немесе бағасын көтеруге итермелеуі мүмкін.
