Қазақстанда 2026 жылы шамамен 450 мың тонна отандық авиаотын тапшылығы туындауы мүмкін. LS мемлекеттік органдардан бұл тапшылықтың қалай өтелетіні туралы білді.
Көлік министрлігінің айтуынша, авиаотын тапшылығы мұнай өңдеу зауыттарының өндірістік мүмкіндігінің шектеулі болуы және жөндеу жұмыстарының жүргізілуімен байланысты.
Энергетика министрлігінің болжамынша, 2026 жылы Қазақстанда 750 мың тонна авиаотын өндіріледі. Алайда сұраныс 1,2 млн тоннаға жететіндіктен, шамамен 450 мың тонна тапшылық импорт есебінен өтеледі.
Ұзақ мерзімді жоспарға сәйкес, 2030 жылға қарай Қазақстанда авиаотын өндірісі 1,5 млн тоннаға дейін ұлғайтылады. Соның нәтижесінде елдің импортқа тәуелділігі едәуір төмендейді деп күтілуде.
Қазір нарықты тұрақты қамтамасыз ету үшін мемлекет бірнеше қолдау шарасын қолға алған. Атап айтқанда, авиаотын импортына кедендік баж салығы алып тасталып, кейбір импорттық операциялар қосылған құн салығынан босатылды. Сонымен қатар халықаралық Jet A-1 авиаотыны стандарты кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр.
Қазір "ҚМГ-Аэро", PetroChina және қазақстандық логистикалық компаниялар Қытайдағы Душаньцзин мұнай өңдеу зауытынан Jet A-1 авиаотынын жеткізіп жатыр. Маусым айынан бері Алматы әуежайында азаматтық ұшақтарға осы отын құйылуда.
Бұдан бөлек, экономикалық және логистикалық тұрғыдан тиімді, халықаралық стандарттарға сай басқа елдерден авиаотын импорттау мүмкіндігі де зерделеніп жатыр.
Энергетика министрлігінің мәліметінше, Қазақстанда жетіспейтін авиаотынның негізгі бөлігі Ресейден әкелінеді. Ал қазақстандық жолаушылар ұшақтары мен Қарулы күштерге қажетті отандық авиаотын толық көлемде жеткізіліп отыр.
Министрліктің айтуынша, авиаотын тек қазақстандық әуе компанияларына ғана емес, әуежайларға, халықаралық транзиттік және жүк рейстеріне, сондай-ақ мемлекеттік қажеттіліктерге де жұмсалады. Соңғы жылдары Қазақстан арқылы өтетін ұшақтар мен жүк тасымалы көбейіп, шетелдік әуе компанияларына көрсетілетін қызмет көлемі артқан. Сондықтан импортталатын авиаотынның негізгі бөлігі осы халықаралық транзиттік рейстерді қамтамасыз етуге пайдаланылады.
Қазір авиаотын негізінен Ресей мен Беларусьтен әкелінеді. Бұл отын көбіне халықаралық әуе компаниялары мен транзиттік жүк рейстеріне пайдаланылады. Ал болашақта жеткізу көздерін көбейту үшін Қытай мен Түрікменстаннан да авиаотын импорттау мүмкіндігі қарастырылып жатыр.
Министрлік Қытай мен Түрікменстанды авиаотын жеткізетін балама елдер ретінде қарастырып жатыр. Сонымен қатар Қазақстан мен Ресей арасындағы келісімге сәйкес, жыл сайын Ресейден 300 мың тонна авиаотын жеткізіледі. Оның негізгі бөлігін Алматы мен Астана әуежайлары пайдаланады.
Министрлік болжамынша, үш мұнай өңдеу зауытының қуаты артқан соң, 2031 жылға қарай елдегі авиаотын өндірісі 1,7 млн тоннаға жетеді.
